ف
فردوسی توسی
~۳۲۹ – ۴۱۱ ه.ق | توس، خراسان
شاهنامهحماسهپارسی نوتوس

درباره فردوسی

ابوالقاسم منصور فردوسی توسی، بزرگ‌ترین شاعر حماسه‌سرای ایران، در توس (نزدیک مشهد امروزی) به دنیا آمد. او سی سال از عمرش را صرف سرودن شاهنامه کرد — حماسه‌ای با حدود پنجاه هزار بیت که تاریخ اساطیری و پهلوانی ایران را روایت می‌کند.

فردوسی با سرودن شاهنامه نقش بنیادینی در حفظ و احیای زبان فارسی در برابر نفوذ عربی داشت. خود او در این باره می‌گوید: «عجم زنده کردم بدین پارسی».

آثار اصلی

  • شاهنامه (~۵۰۰۰۰ بیت — ۳۰ سال کار)
  • یوسف و زلیخا (منسوب)

اشعار فردوسی

برگزیده‌ای از شاهنامه — حماسه جاودان ایران زمین

بسی رنج بردم در این سال سی
عجم زنده کردم بدین پارسی
فردوسیشاهنامه — مقدمهقرن چهارم
توانا بود هر که دانا بود
ز دانش دل پیر برنا بود
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
چو ایران نباشد تن من مباد
بر این بوم و بر زنده یک تن مباد
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
زبان پهلوانی نگهدار باش
به گفتار یزدان خریدار باش
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
همان به که از دانش آموزی
که دانا به هر جایگاه‌ای بزرگی
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
که ایران بهشت است یا بوستان
نه گیتی نه خاک است جای کیان
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
مرا بهر این رنج فرسوده شد
ز دانش دلم پر ز آسوده شد
فردوسیشاهنامه — مقدمهقرن چهارم
هنر نزد ایرانیان است و بس
ندهند شیر ژیان را به کس
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
میازار موری که دانه‌کش است
که جان دارد و جان شیرین خوش است
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
چه نیکو سخن گفت دهقان پیر
زبانش ببُد تیز چون تیغ تیر
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
سخن هرچه گویی به نیک‌اختری
سخن باشد آن را که هوشیوری
فردوسیشاهنامهقرن چهارم
ز گیتی برآمد یکی باد سرد
سکندر برفت و جهان زو بخورد
فردوسیشاهنامه — بخش اسکندرقرن چهارم